Hangi giderlerinin kazancından indirilebileceğini biliyor musun? Vergi hukukuna göre gider olarak gösterebileceğin harcamaları öğrenmek ve daha etkin bir gelir-gider yönetimi yapmak için bu yazımıza bir göz at.
Gider pusulası nedir, ne işe yarar? İşletme gideri nedir? Bir işletmenin faaliyetlerinde kullanılmak ya da satılmak üzere satın alınmış varlık ve hizmetlerin maliyeti işletme gideridir. Bu giderlere ilgili döneme ait amortisman ve tükenme payları da dahil edilir. Kısacası, bir firmanın işletmesini ve üretimini sağlamak amacıyla yaptığı giderlerin tümü işletme gideridir. Hangi harcamalar mali açıdan da gider sayılır? Peki firmanın hangi harcamalarını mali açıdan gider olarak kabul ettirebilirsin? Yani harcamalarını hangi kıstaslara göre gider saymalısın? Bu konu, sahip olduğun işletmenin türüne, bu işletmenin çalışma alanına ve hacmine göre değişiklik gösterir. Tüm gider tiplerini ayrı ayrı listelemek mümkün değilse de Vergi Usul Kanunu’nun ilgili hükümlerine göre gider kabul edilen ve edilmeyen harcamaları kategorilerine göre açıklayabiliriz. Dilersen sen de bu kategorileri inceleyerek ticari kazancını tespit edebilirsin. Gelir vergisi mükellefleri için gider olarak kabul edilen harcamalar: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) değerlemeye ilişkin hükümleri ve Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) “İndirilecek Giderler” başlıklı 40’ıncı ve “Gider Kabul Edilmeyen Ödemeler” başlıklı 41’inci maddesindeki hükümlere göre, gelir vergisi mükellefleri için kabul edilen harcamaları şöyle listeleyebiliriz:
  • Yemek harcamaları: Şirket çalışanlarının katıldığı toplantılar ile müşteri ağırlama etkinliklerinde yapılan yeme içme harcamalarıdır.
  • Seyahat harcamaları: İşletme için yapılan seyahat harcamalarıdır. Şirket çalışmaları kapsamında yapılan toplantı, görüşme ve benzeri aktiviteler için, herhangi bir taşıt ile yapılmış seyahatleri kapsar.
  • Ulaşım harcamaları: Seyahat harcamalarından farklıdır. Kullanılan taşıtlar için harcanan yakıt, sigorta, kira, tamir vb. giderleri kapsar. Bu harcamalar da mutlaka işle ilgili olmalıdır. İşletmeye ait olmayan, işletmenin aktifinde bulunmayan veya kiralama yoluyla edinilmemiş araçlar bu kategoride değildir.
  • Giyim harcamaları: İşletme için satın alınmış, personele demirbaş olarak verilmiş eşyalar (baret, kask, iş tulumu, iş önlüğü, çizme vb.) ve üniformalar bu kategoriye girer.
  • İletişim giderleri: Telefon, internet, ADSL vb. giderlerdir. Cihazlar işletmeye dahil olmalı, işletmenin aktifinde bulunmalı ya da kiralanmış olmalıdır.
  • Ar-Ge giderleri: Şirketin yeni teknoloji ve bilgi araştırmasına yönelik harcamalarının yüzde 40’ı “Ar-Ge İndirimi” olarak hesaplanır. İşletme bu vergi indiriminden yararlanabilir.
  • BES katkı payları: Bireysel Emeklilik Sistemi’ne (BES) ödenen katkı payı harcamalarıdır. İşverenler tarafından maaşlı çalışanlar için BES’e ödenen katkı payları kazançtan gider olarak indirebilir.
  • Amortismanlar: VUK’a göre amortismanlar da kazançtan gider olarak indirilebilir. İşletmenin bir yıldan uzun süre kullandığı ya da kullanacağı düşünülen, yıpranma ve aşınma gibi nedenlerle değeri düşebilecek gayrimenkullerle birlikte gayrimenkul gibi değerlenen ekonomik değerlerin bir yıl içinde uğradığı değer kayıpları maliyet tutarlarına eklenir ya da o yılın giderlerine yazılır.
  • Sendika aidatları: İşveren sendikalarına ödenen aidatlardır. Sendikalar Kanunu’na  göre ödenen bu aidatlar, GVK’nın 40/8’inci maddesine göre ticari kazanç tespitinde hasılattan gider olarak indirilebilir. Ancak bu kural bir şarta bağlanmıştır; ödenen 1 aylık aidat, işçilere ödenen net ücretin bir günlük toplamını aşamaz. Bu tutarı aşan kısım gider olarak gösterilemez.
Gelir vergisi mükellefleri için kabul edilmeyen gider olarak kabul edilen harcamalar: Yukarıdaki tüm kategorilerde, işletmenin arkadaş, aile ve bireysel ihtiyaçlar için yaptığı harcamalar ile şirketin gelirini artırmaya yaramayan giderler VUK’a göre kabul edilmeyen giderlerdir. Bunların haricinde, GVK’nın indirilemeyecek giderler olarak belirlediği bazı kalemler de vardır. Bu kalemleri şöyle listeleyebiliriz:
  • VUK’a göre belgelendirilmeyen giderler (yukarıda sayılanlar)
  • Öz sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler
  • Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler
  • Sermaye şirketlerince dağıtılan örtülü kazançlar
  • İhtiyat akçeleri
  • Dar mükellef kurumlara özgü indirilemeyecek giderler
  • Menkul kıymet pazarlama komisyonları
  • Gecikme faizleri
  • Alkollü içki ve tütün reklam giderleri
  • Kurumlar vergisi ile her türlü para cezaları
Kurumlar vergisi mükellefleri için kabul edilen gider olarak kabul edilen harcamalar: 213 sayılı VUK’un değerlemeye ilişkin hükümleri ve GVK’nın “İndirilecek Giderler” başlıklı 40’ıncı ve “Gider Kabul Edilmeyen Ödemeler” başlıklı 41’inci maddesinde yer alan hükümlerine ve ek olarak; Kurumlar Vergisi Kanunu’nun (KVK) “Diğer İndirimler” başlıklı 10’uncu maddesi ile “Kabul Edilmeyen İndirimler” başlıklı 11’inci maddesi hükümlerine göre; kurumlar vergisi mükellefleri için kabul edilen harcamalar şunlardır:
  • Yemek harcamaları: Şirket çalışanlarının katıldığı toplantılar ile müşteri ağırlama etkinliklerinde yapılan yeme içme harcamalarıdır.
  • Seyahat harcamaları: İşletme için yapılan seyahat harcamalarıdır. Şirket çalışmaları kapsamında yapılan toplantı, görüşme ve benzeri aktiviteler için, herhangi bir taşıt ile yapılmış seyahatleri kapsar.
  • Ulaşım harcamaları: Seyahat harcamalarından farklıdır. Kullanılan taşıtlar için harcanan yakıt, sigorta, kira, tamir vb. giderleri kapsar. Bu harcamalar da mutlaka işle ilgili olmalıdır. İşletmeye ait olmayan, işletmenin aktifinde bulunmayan veya kiralama yoluyla edinilmemiş araçlar bu kategoride değildir.
  • Giyim harcamaları: İşletme için satın alınmış, personele demirbaş olarak verilmiş eşyalar (baret, kask, iş tulumu, iş önlüğü, çizme vb.) ve üniformalar bu kategoriye girer.
  • İletişim giderleri: Telefon, internet, ADSL vb. giderlerdir. Cihazlar işletmeye dahil olmalı, işletmenin aktifinde bulunmalı ya da kiralanmış olmalıdır.
Bu harcamaların tamamının şirketin faaliyetlerine uygun olması gerekir. Kurumlar vergisi mükellefleri için gider olarak kabul edilmeyen harcamalar: Yukarıdaki tüm kategorilerde, işletmenin arkadaş, aile ve bireysel ihtiyaçlar için yaptığı harcamalar ile şirketin gelirini artırmaya yaramayan giderler VUK’a göre kabul edilmeyen giderlerdir. Bunların dışında KVK’nın indirilemeyecek giderler olarak belirlediği kalemler de vardır. Bu kalemleri şöyle listeleyebiliriz:
  • VUK’a göre belgelendirilmeyen giderler (yukarıda sayılanlar)
  • Öz sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler
  • Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler
  • Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazançlar
  • Yedek akçeler
  • Kurumlar vergisi, her türlü para cezası, vergi cezası, gecikme zammı ve faizler
  • Menkul kıymetlerin itibari değerinin altında satışından doğan zararlar ve bunlara ilişkin olarak ödenen komisyonlar
  • İşletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayan deniz ve hava taşıtlarının giderleri ve amortismanları
  • Kurumların kendisinin, ortaklarının, yöneticilerinin ve çalışanlarının suçlarından doğan tazminat giderleri
  • Basın yoluyla işlenen fiillerden dolayı ödenen tazminat giderleri
  • Her türlü alkol ve alkollü içkiler ile tütün ve tütün mamullerine ait ilan ve reklam giderleri
  • Finansman gider kısıtlaması uygulaması
  • Kanuni hadleri aşan veya kanunun aradığı şekil şartlarını taşımayan bağış ve yardımlar ile benzer mahiyetteki diğer gider unsurları
Önemli not Vergi kanunları, bir harcamanın gider olarak kabul edilip edilmeyeceğine bakarken giderin çeşidinden çok işletmenin faaliyetleriyle ilgisini kontrol eder. Eğer harcama, hasılatın artmasını sağlıyorsa gider olarak kabul edilir. Denetmenler, vergi incelemeleri kapsamında giderleri ayrıntılı olarak kontrol edip firmanın faaliyetiyle ilgisi olmayan harcamaları kanunen kabul edilmeyen giderler kategorisinde değerlendirebilir. Böylesi bir durumda, kurumlar vergisi, KDV ya da gelir vergisi ödemen gerekebilir.
Gelir ve giderlerini kolayca takip edip enerjini işine büyütmeye ayırmak istiyorsan, MikroX’i 15 gün ücretsiz olarak deneyebilirsin.