Tevkifatlı fatura nedir, kim tarafından kime kesilir? Muhasebe kaydı nasıl yapılır? Tevkifat uygulamasıyla ilgili sorularını bu yazıda cevapladık.

KDV nasıl hesaplanır?

Vergi hakkında bilmen gerekenler

Gelir vergisi hakkında bilmen gerekenler

‘Tevkifat’ nedir?

Tevkifat‘, Türk Dil Kurumu’nun sözlüğünde “para konusundaki kesintiler” olarak açıklanır. Vergisel anlamda baktığımızda ise bölüşme ve kesinti yapma işlemlerini açıklar. Devlet, katma değer vergisini (KDV) yalnızca satıcıdan almak yerine alıcı ve satıcı arasında bölüştürerek tevkifat yapmış olur. Böylece ödemenin daha düzgün ve düzenli yapılmasını sağlar.

Tevkifat türleri

İki çeşit tevkifat vardır. Her ikisini de ayrıntılı olarak yazalım:

  • Gelir vergisi tevkifatı: Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesinde sayılan gelir türleri üzerinden Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen oranlarda yapılan kesintiye denir. Gelir vergisi tevkifat oranlarını merak ediyorsan Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) Gelir Vergisi Tevkifat Oranları sayfasına bakabilirsin.
  • KDV tevkifatı: Kanunda belirli malların alım satımı veya hizmet bedeli üzerinden hesaplanan KDV’nin bazen tamamı bazen ise belirlenen oranda kesinti yapılarak satıcı yerine vergi dairesine (vergi sorumlusu sıfatıyla) beyan edilmesi ve ödenmesine denir.

Tevkifatlı fatura nasıl olur?

Normal fatura ve irsaliyeli fatura ile aynı olan tevkifatlı faturada, faturaya konu olan KDV miktarı, alıcı ve satıcı arasında bölüştürülerek ikisinden de alınır. Yani KDV’nin sorumluluğu, alıcı ve satıcı arasında yarı yarıya paylaştırılır

Tevkifatlı fatura nasıl hesaplanır?

Tevkifatlı fatura hesabını şöyle örnekleyebiliriz:

  • Tutarı 500 TL olan bir satış faturan olduğunu düşünürsek faturaya %18 oranında KDV eklenince KDV miktarı 90 TL, genel toplam ise 590 TL olur. Bu da satıcı olarak 90 TL KDV ödemen gerektiğini gösterir.
  • Tevkifat oranı da varsa ve kullandığın oran 5/10 ise 90 TL’lik KDV tutarının 5/10’u yani yarısı 45 TL eder. Bu durumda 45 TL’lik bölüm tevkif edilmiştir; ödeme sorumluluğu da senden alıcıya geçmiştir. Kısacası 45 TL’lik bir sorumluluk sana aitken kalan 45 TL’den de alıcı sorumludur. Faturanın genel toplamı da senin için 590 TL’den 545 TL’ye inmiştir.

Not: Önceden tanımlanmış 5/10, 9/10 gibi tevkifat oranları da bulunur. Alıcı tevkifatlı satış faturası düzenlemeni istediyse ondan tevkifat oranını öğrenebilir ve süreci mali müşavirine danışarak ilerletebilir ya da tüm ön muhasebe işlemlerini ön muhasebe programı MikroX ile kolayca yapabilirsin.

Tevkifatlı faturanın muhasebe kaydı nasıl yapılır?

Detayları aşağıdaki şekilde olan bir inşaat hak ediş faturan olduğunu düşünelim.

  • Hakediş tutarı 100.000 TL
  • KDV %18 18.000 TL
  • Toplam 118.000 TL
  • 1/6 KDV Tevkifatı (-) 3.000
  • Gelir Vergisi Stopajı % 3 (-) 3.000
  • Genel toplam 112.000

O halde muhasebe kaydın da şöyle olabilir:

  • 120- 112.000 TL
  • 193- 3.000 TL (%3 Gelir Vergisi kesintisi)
  • 350- 100.000 TL
  • 391- 15.000 TL

Bu durumda Tevkifata giren 3.000 TL’lik KDV’yi senin şirketin adına karşı taraf 2 numaralı KDV beyannamesi ile beyan edip ödemelidir. Burada senin şirketinin bir alacağı söz konusu değildir.

Tevkifat uygulanabilecek işlemler

Tüm hizmet veya ürün satışlarının tevkifatı olmaz. Tevkifat oranı Bakanlar Kurulu’nun belirlediği işlemler için uygulanır. Tevkifat uygulanan hizmetler listesinin bir bölümü şöyle sıralanmıştır:

  • bazı yapım işleri
  • bu işlere ilişkin mühendislik-mimarlık hizmetleri
  • temizlik, bahçe ve çevre bakım hizmetleri
  • özel güvenlik hizmetleri
  • makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tamirat
  • bakım ve onarım hizmetleri
  • yemek servisi
  • danışmanlık ve denetim hizmetleri
  • ve yapı denetim hizmetleridir.

Kimler tevkifat yapar?

Tevkifat uygulamasını yapanları aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

  • Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler, köyler ve teşkil ettikleri birlikler
  • Döner sermayeli kuruluşlar
  • Döner sermayeli kuruluşlar
  • Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
  • Kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları
  • Bankalar
  • Kamu iktisadi teşebbüsleri
  • Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar
  • Organize sanayi bölgeleri ile menkul kıymetler, vadeli işlemler borsaları dahil tüm borsalar
  • Yarıdan fazla hissesi doğrudan yukarıda sayılan idare, kurum ve kuruluşlara ait olan (tek başına veya birlikte) kurum, kuruluş ve işletmeler
  • Payları İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda işlem gören şirketler

Artık MikroX‘e 1 yıl boyunca ayda sadece 1 ₺‘ye sahip olabilirsin. Üstelik deneyip karar vermen için ilk 15 gün ücretsiz.