Devletin kamu hizmetlerine harcamak üzere vatandaşlardan ve işletmelerden aldığı vergi; amacı, işlevi, türleri ve ödenmesini düzenleyen kurallar açısından, şirketi olan herkes tarafından bilinmesi gereken bir konu. Devletin gelir dağılımını kontrol ederken kullandığı araçlardan biri olan ve vergi daireleri aracılığıyla takip edilen vergiyi biz de birkaç başlık altında inceledik.

Vergi levhası hakkında bilmen gerekenleryazımıza da göz atmak ister misin?

Vergi nedir?

Vergi, kamu hizmetlerine harcamak üzere, hükümetin, yasalara göre doğrudan doğruya veya bazı malların fiyatlarının üstüne koyarak dolaylı yoldan herkesten topladığı paradır. Vergiyi kısaca “devletin gerçek ve tüzel kişilere yüklediği ekonomik yükümlülük” şeklinde tanımlayabiliriz. Bu ekonomik yükümlülük sayesinde, devlet kendisine kaynak yaratıp harcamalarını karşılayarak yol, su, elektrik, sağlık gibi altyapı hizmetlerini sağlar. Vergilendirme aynı zamanda, ülkenin büyümesine katkı sağlayarak gelir dağılımını düzenler.

Bireylerin gelir elde etmesi, kurumların kazanç sağlaması, gelirlerin harcanması, istihsal ve satış nedenleriyle ya da miras ve hibe yoluyla malların el değiştirmesi, bir servete sahip olma, sahip olunan servetin değerinde artış görülmesi gibi durumlar, devletin kişi ve kurumlardan vergi alma sebepleri arasındadır.

Vergi türleri nelerdir?

Vergi oranları, kazancın türüne göre değişir. Verginin nasıl hesaplanacağı ve beyanname süreleri de vergi türüne göre değişiklik gösterir. Her faturada bulunan Katma Değer Vergisi (KDV), aylık olarak beyan edilirken, Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) sadece aracı olanların, devletin duyurduğu listelere göre hesaplanıp ödenir.

Vergiler dolaylı ve dolaysız vergi olarak ikiye ayrılır:

  1. Dolaylı vergi: Vatandaşların devletten aldıkları hizmetin ya da satın aldıkların malın sonucunda oluşur. Örneğin, bakkaldan alınan bir çikolata için devlete belli oranda vergi öderiz. KDV ve damga vergisi bu vergi türüne dahildir.
  2. Dolaysız vergi: Tüccarların kazandığı paradan ya da bir iş yerinde ücretli olarak çalışan memur ve işçilerin maaşlarından kesilen vergi türü dolaysız vergidir. Devlet, bu vergileri çalışan ve maaşı olan her vatandaşından keser. Gelir vergisi ve kurumlar vergisi bu vergi türüne dahildir.

Gelir vergisi hakkında bilmen gerekenleryazımıza da göz atmak ister misin?

Kurumlar vergisi hakkında bilmen gerekenleryazımıza da göz atmak ister misin?

Stopaj hakkında bilmen gerekenleryazımıza da göz atmak ister misin?


Kimler, ne kadar vergi öder?

Verginin temel ilkelerinden ilki, toplumsal sınıf farkı olmaksızın tüm vatandaşların bu yükümlülüğü yerine getirmesidir. Vergi, vergi mükelleflerinin kamu hizmetlerinden yararlanma düzeyiyle değil geliri ve ödeme gücüyle doğru orantılıdır.

Dünyadaki vergi sistemlerinin çoğu beyan usulüyle işler. Türk Vergi Sistemi de bu usulle çalışır. Kişiler ve kurumlar, elde ettikleri kazançları yani gelirlerini beyan eder ve bu kazançlar üzerinden vergi öderler. Beyan işi, vergiye tabi geliri gösteren ve verginin hesaplandığı beyanname isimli form ile yapılır. Muhasebe kayıtlarına göre mali müşavirler tarafından düzenlenen beyannamelerdeki bilgilerin doğruluğundan mükellefin kendisi sorumludur. Günümüzde, beyanname elektronik ortamda doldurulup iletilmektedir.

Gelirini beyan etmeyen kişi ve kurumları belirlemek için, devlet kimi zaman vergi incelemeleri ev çeşitli kontroller yapar.

Vergi nasıl ödenir?

Vergi, düzenlenen beyannamenin karşılığında vergi dairesinden alınan tahakkuk fişiyle ödenir. Bu fişle, bankaların şubelerinden, internetten ve vergi dairesinden ödeme yapılabilir. Tarihinde ödenmeyen vergi borcuna, vergi gecikme cezası eklenir. Gecikmenin, gecikme cezası haricinde bir cezası bulunmaz. Yalnızca, yüksek vergi tutarları için, vergi dairesi banka hesabınızı bloke ettirebilir. Ayrıca, vergi borcu olanlar, kamu ihalelerine kabul edilmez.

Teşvik, istisna ve muafiyet nedir?

Devlet, kimi gelir çeşitlerinde ve bazı mükellefler için vergiyi azaltmayı veya hiç almamayı tercih edebilir. Örneğin, kimi zaman, hükümetin politikası gereği kimi faaliyetleri desteklemek ve bazı bölgeleri geliştirmek için vergi oranlarını indirir veya hiç vergi almaz; bu teşviktir. Bazı gelirleri, vergi hesabında kapsam dışına çıkarır; bu istisnadır. Kimi zaman da mükellefi vergi hesabında kapsam dışına çıkarır; bu da muafiyettir.


Gelir ve giderlerini kolayca takip edip enerjini işine büyütmeye ayırmak istiyorsan, MikroX’i 15 gün ücretsiz olarak deneyebilirsin.